قوانین کتابسنجی
۱) قانون ريشهء دوم (جذر) پرايس براي بارآوري علمي؛
2) قانون تراكم "گارفيلد"؛
3) قانون كتاب سنجي "سن گوپتا".
پرايس پيش‌بيني كرد كه: تعداد برجستگان علم در مقام مقايسه، كّل دانشمندان جهان، بسيار كم است. در قانون ريشهء دوّم (جذر) خود، مي‌گويد كه جمعيت با اندازه "N" شامل برجستگان كارآيي به اندازه "راديكال N" است. يا بعبارت ديگر نصف مقاله‌هاي علمي را نويسندگاني مي نويسند كه تعدادشان برابر است با جذر تعداد كل نويسندگان مقاله هاي علمي.
گارفيلد در قانون تراكم خود معتقد است: يك تراكم پايه‌اي در مجلات، قلب يا هستهء اصلي تمام زمينه‌هاي علمي است. سن گوپتا با تجزيه و تحليل 98780 داده‌هاي استنادي كه در هشت زمينهء زيست پزشكي يعني: پزشكي، بيوشيمي، ميكروبيولوژي، فيزيولوژي، داروسازي، علم ژنتيك، اعصاب و بيوفيزيك، جمع آوري و تنظيم كرده بود، دريافت كه كل اطلاعات داده‌ها، با يافته‌هاي "برادفورد" هماهنگ است و به علاوه داده‌هاي اطلاعاتي وي در ارتباط با هر يك از اين هشت موضوع زيست پزشكي به نتيجهء جالبي منتهي مي‌شد كه خود سبب تعميم قانون "برافورد" مي‌گشت. با توجه به تعميم قانون "برادفورد"، "سن گوپتا" قانون كتاب سنجي جديدي، بدين شرح ارائه كرد:
در طي دوران تحول سريع و رشد روزافزون يك دانش، مقاله‌هاي مهّم در آن موضوع با تعداد فزاينده در نشريه‌هايي انتشار مي‌يابند كه دور از آن موضوع هستند. بنابراين، در طي چنين دوراني، گروه كوچكي از نشريات كه بيشترين قسمت مطالب برجسته تخصصي را منتشر مي‌كند، شامل مطالب تعداد فراواني از مجلات غيرتخصصي است. قانون سن گوپتا را از نظر فرمول رياضي مي‌توان اين گونه نوشت: f (x+y)=a+b log (x+y),
كه f (x+Y) تعداد كل ارجاعهايي است كه در اولين تعداد (x+y) پربارترين مجله‌هاي مدرج است، و x تعداد پربارترين مجله‌هاي همان زمينه است، و y پربارترين مجله هاي خارج از آن رشته و y بزرگتر از x است، b,a,(y>x) دو عدد ثابت هستند.
منبع:
) سن‌گوپتا، آي.ان. "مروري بر كتاب‌سنجي، اطلاع‌سنجي، علم‌سنجي و كتابخانه سنجي". ترجمه مهردخت وزيرپور كشميري. اطلاع‌رساني. دوره دهم، 2 و 3 (1376): 38-58؛
نویسنده وبلاگ :